- Υπουργείο Διοικητικής Ανασυγκρότησης - http://opengov.diavgeia.gov.gr/minadmin -

Ενότητα 7

Διοικητική Mεταρρύθμιση

 Α) Γεω-χωρικά δεδομένα

Για την προτεινόμενη δράση βλ. Σχετικά Ενότητα «Περιβάλλον και Ενέργεια».

B) Δημόσια πληροφορία

 Διερευνάται η δυνατότητα ενίσχυσης ανοικτής διάθεσης δεδομένων, πρόσβασης στην πληροφορίας και ενίσχυσης της συμμετοχικότητας στη λήψη αποφάσεων τόσο σε κεντρικό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Τέτοιου είδους προτάσεις είναι:

Γ) Διαβούλευση, νομοθέτηση, υλοποίηση πολιτικών

Η Κοινωνία των Πολιτών κατέθεσε αρχική πρόταση, η οποία θα συζητηθεί με τη Βουλή των Ελλήνων, αναφορικά με τις ακόλουθες θεματικές:

Διαβούλευση:

  1. Ως προς την λειτουργία των διαβουλεύσεων:
    • Ανάπτυξη  ανοικτού μεθοδολογικού εργαλείου (toolkit)  ως προς τον τρόπο λειτουργίας των διαβουλεύσεων και της διαδικασίας συμμετοχής των πολιτών.
    • Ανάπτυξη διαδικτυακού εργαλείου αξιολόγησης των διαβουλεύσεων από τους πολίτες
    • Ανάπτυξη  ανοικτού μεθοδολογικού εργαλείου (toolkit) δημοσιοποίησης και ευαισθητοποίησης  ( audience development)
    • Ένταξη των petitions (βλ. USA «we the people», Finland  – open ministry)
    • Εισαγωγή σε κάθε διαβούλευση υποστηρικτικού υλικού,  δημιουργία περίληψης εύκολα κατανοητής, δυνατότητα «mind map» εργαλείου ( για να μπορεί ο καθένας να κατανοεί  και να συμμετέχει χωρίς να είναι ειδικός)
    • Εισαγωγή  by default  λογοδοσίας για μη συμπερίληψη σχολίων πολιτών στο τελικό κείμενο
    • Παιχνιδοποιηση – Δυνατότητα επιβράβευσης  χρηστών – πχ πρόσκληση συμμετοχής  στην συζήτηση  νομοσχεδίου στην Βουλή
  2. Ως προς την διασύνδεση με την  κοινωνία πολιτών: Συστηματοποίηση της οργάνωσης  συμμετοχικών εργαστηριών  με βάση την επικαιρότητα των διαβουλεύσεων
    • Χρήση των κοινωνικών δικτύων για  σχολιασμό  διαβουλεύσεων (βλ. περίπτωση Ισλανδίας)
    • Επανασχεδιασμός  του ιστοχώρου των διαβουλεύσεων  για να γίνει πιο φιλικό σε όλα τα επίπεδα  (πχ  έμφαση στο οπτικοακουστικό υλικό)
    • Επικοινωνία θετικών παραδειγμάτων  διαβουλεύσεων
    • Διασύνδεση με αντίστοιχες πρωτοβουλίες άλλων χωρών
    • Awareness raising μέσα από παραδοσιακά κανάλια πχ ΚΕΠ
  3. Ως προς τα αποτελέσματα της διαβούλευσης
    • Επανασχεδιασμός του τρόπου παρουσίασης των αποτελεσμάτων της διαβούλευσης  με έμφαση στην  οπτικοποιημένη λογοδοσία πχ τόσα σχόλια, τόσα εντάχτηκαν, συγκρισιμότητα με τελικό νόμο
    • Συστηματοποίηση της  προδιαβούλευσης σε όλα τα στάδια

Ειδικότερα: Προτάσεις για την περαιτέρω ενίσχυση του Προγράμματος ΔΙΑΥΓΕΙΑ

Ο Νόμος 3861/2010 εισήγαγε έναν από τους σημαντικότερους θεσμούς για την ενίσχυση της διαφάνειας στη χώρα μας τα τελευταία χρόνια επιτυγχάνοντας να αυξήσει την πρόσβαση του πολίτη στις αποφάσεις της δημόσιας διοίκησης και να διευκολύνει την ροή της δημόσιας πληροφορίας και μειώνοντας το κόστος ελέγχου της διοίκησης. Πρόκειται για μια ρύθμιση «ενεργητικής διαφάνειας», δηλαδή μια ρύθμιση που συνδέει την ισχύ των αποφάσεων φορέων του δημοσίου τομέα με την ανάρτησή τους στο Διαδίκτυο χωρίς περιορισμούς πρόσβασης.

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στην εφαρμογή του Νόμου 3861/2010 αποτελεί ο προσδιορισμός των φορέων και πράξεων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του. Μάλιστα τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μία προσπάθεια διαφόρων φορέων να εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του νόμου ιδίως μέσα από μια διασταλτική ερμηνεία του αρ. 2 του Ν 3861/2010. Η παρούσα πρόταση επιδιώκει να αφαιρέσει οποιαδήποτε πιθανότητα καταστρατήγησης των διατάξεων του Ν 3861/2010 διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής του νόμου και απλοποιώντας τον τρόπο εφαρμογής του.

Για το λόγο αυτό, προτείνεται η τροποποίηση του αρ. 2 του Ν 3861/2010 προσδιορίζοντας ως φορείς του δημοσίου τομέα το σύνολο των φορέων που ανήκουν στη Γενική Κυβέρνηση, όπως αυτή προσδιορίζεται στο στατιστικό Μητρώο Φορέων Γενικής Κυβέρνησης που τηρείται από την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), ενώ ορίζεται ως γενικός κανόνας η ανάρτηση στο Διαδίκτυο του συνόλου των πράξεων ή αποφάσεων των φορέων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Ν 3861/2010.

Επίσης, ένα πραγματικά σημαντικό πρόβλημα που έχει αγνοηθεί συστηματικά παρά τη διόγκωση του είναι το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια υπάρχει η τάση για την παροχή ενός διαρκώς αυξανόμενου όγκου δημοσίων υπηρεσιών μέσα από συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα ή παραχωρήσεις. Οι φορείς αυτοί βρίσκονται εκτός του πεδίου εφαρμογής του Ν 3861/2010, ενώ υπάρχει δημόσιο συμφέρον –και μάλιστα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό και ένταση- στο να υπάρχει διαφάνεια στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν σε σχέση με την παροχή της δημόσιας υπηρεσίας. Για το λόγο αυτό προτείνεται να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής της Διαύγειας και στους φορείς αυτούς.
Τέλος, προτείνεται η πλήρη αυτοματοποίηση της καταχώρησης στη Διαύγεια μέσω της διαλειτουργικότητας των πληροφοριακών συστημάτων που χρησιμοποιούν οι δημόσιοι φορείς καθώς και της εφαρμογής  πρωτοκόλλου που έχει παραληφθεί στο πλαίσιο του έργου της Διαύγειας, για όσους φορείς δεν έχουν ήδη εφαρμογή ηλεκτρονικού πρωτοκόλλου, όπως ήδη γίνεται από πολλούς φορείς που χρησιμοποιούν την διεπαφή αυτόματης ανάρτησης στη Διαύγεια (https://www.diavgeia.gov.gr/api/help). Ειδικότερα προτείνουμε να αξιοποιηθεί το έργο “Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Τώρα” που υλοποιείται μέσω της Κ.Τ.Π. ΑΕ από το Υπουργείο Εσωτερικών και Διοικητικής Ανασυγκρότησης, για να διασυνδεθούν τα πληροφοριακά συστήματα όλων των φορέων για την αυτόματη καταχώρηση στη Διαύγεια. Λαμβάνοντας υπόψιν μάλιστα ότι η διαλειτουργικότητα των κεντρικών συστημάτων του Δημοσίου, αποτελεί υποχρέωσή, σύμφωνα με το Ν.3979/2011 και το Ελληνικό Πλαίσιο Παροχής Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης.

Τέλος, ως προς την εξωστρέφεια και την περαιτέρω  ευαισθητοποίηση  και εμπλοκή της κοινωνίας  προτείνεται  μια περισσότερο φιλική στο χρήστη  (user friendly) παρουσίαση των πληροφοριών  για τους πολίτες  με στόχο τη διαμόρφωση βασικού μηνύματος για την προστιθέμενη αξία του  Διαύγεια, και ειδικότερα:

Ειδικότερα: Κοινοβουλευτική Διαφάνεια

Ως προς τη Βουλή των Ελλήνων και την Κοινοβουλευτική διαφάνεια, το αξίωμα ότι οι εκπρόσωποι των πολιτών στο Κοινοβούλιο υπηρετούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τους πολίτες και την πρόσβαση αυτών στις διαδικασίες νομοθέτησης, είναι κρίσιμο για τη δημοκρατική διακυβέρνηση ως δομικό στοιχείο της Δημοκρατίας. Τα Κοινοβούλια διαθέτουν πληροφορίες όχι για προσωπική τους χρήση αλλά ως επιστάτες των δημόσιων αγαθών και του συλλογικού συμφέροντος, ως εκ τούτου τα δεδομένα σχετικά με αλλά και τα παραγόμενα από τους νομοθέτες ανήκουν στους πολίτες. Η αρχή της ανοιχτής διακυβέρνησης χαίρει της ευρείας υποστήριξης μίας πληθώρας διεθνών οργανισμών και φορέων, όπως τα Ηνωμένα Έθνη, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Αφρικανική Ένωση, η Κοινοβουλευτική Συνομοσπονδία της Αμερικής καθώς και η Συνεργασία για την Ανοιχτή Διακυβέρνηση.

 

Ακολουθούν αναλυτικά οι προτάσεις της Κοινωνίας των Πολιτών για το σχέδιο δράσης της Βουλής των Ελλήνων 2016-2018:

Ως προς τη γενική αρχή ανοικτότητας με θέμα:

  1. Παρακολούθηση αλλαγών που εφαρμόζονται στα νομοσχέδια από την κατάθεσή τους μέχρι και την ψήφισή τους στο σύνολο.

Προτάσεις:

1.α Υιοθέτηση ενός συστήματος που θα επιτρέπει τον εύκολο εντοπισμό των αλλαγών που επήλθαν σε ένα νομοσχέδιο κατά τη διάρκεια επεξεργασίας του στις Κοινοβουλευτικές Επιτροπές και στην Ολομέλεια μετά την ενσωμάτωση τροπολογιών, νομοτεχνικών βελτιώσεων και διορθώσεων. Προτείνεται η εφαρμογή ενός συστήματος ενημέρωσης με SMS/email των βουλευτών και του κοινοβουλευτικού ρεπορτάζ για κάθε αλλαγή/τροπολογία που εισάγεται σε σχέδια νόμου.

1.β Η δημοσίευση και η φιλική στο χρήστη σύνδεση με αυτοματοποιημένο τρόπο των σχετικών με το νομοσχέδιο κοινοβουλευτικών εγγράφων (Πρακτικά Επιτροπών, Πρακτικά Ολομέλειας, εκθέσεις, τροπολογίες,αποτελέσματα ψηφοφοριών).

1.γ Η εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατήρησης των εγγράφων για χρήση τους στο μέλλον σε ανοιχτό και επαναχρησιμοποιήσιμο φορμάτ.

Ως προς τη γενική αρχή ανοικτότητας με θέμα:

  1. Επέκταση της ευχρηστίας και της λειτουργικότητας της ενότητας «Κοινοβουλευτική Διαφάνεια» της διαδικτυακής πύλης της Βουλής των Ελλήνων

Προτάσεις:

2.α Δημοσίευση οικονομικών κομμάτων, πόθεν έσχες βουλευτών καθώς και των πρακτικών/συνεδριάσεων της αντίστοιχης διακομματικής επιτροπής για τις εκλογικές δαπάνες καθώς και τις δαπάνες της Βουλής

2.β Παρουσίαση στατιστικών στοιχείων για όλα τα παραπάνω σε dashboard

2.γ. Παρακολούθηση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού της Βουλής

Ως προς τη γενική αρχή ανοικτότητας με θέμα:

  1. Διάθεση Ανοικτών Κοινοβουλευτικών Δεδομένων

Προτάσεις:

3.α Να καταστούν τα κοινοβουλευτικά δεδομένα ανοιχτά εξ ορισμού σύμφωνα με την αρχή της διαφάνειας που διέπει το Σύνταγμα και υπάγεται στην αρχή της λαϊκής κυριαρχίας και το δικαίωμα του πολίτη να γνωρίζει. Σύμφωνα με την Διακήρυξη της Κοινοβουλευτικής Ανοιχτότητας, ‘ανοιχτά εξ ορισμού’ σημαίνει: προληπτική δημοσίευση των δεδομένων, σε ανοιχτές και δομημένες μορφοποιήσεις, και δωρεάν.

3.β Σύσταση ομάδας έργου με αντικείμενο την εξέταση της ροής της κοινοβουλευτικής πληροφορίας και της τεχνολογικής υποδομής του Κοινοβουλίου για την υποστήριξή της. Προσδιορισμός του ακριβή χαρακτήρα των πληροφοριών και του πεδίου εφαρμογής των κοινοβουλευτικών δεδομένων, τον επανακαθορισμό των προτύπων σχετικά με το είδος των πληροφοριών που πρέπει να δημοσιοποιούνται, πού, πότε, και σε ποια μορφή.

3.γ Επανεξέταση των όρων χρήσης της διαδικτυακής πύλης της Βουλής των Ελλήνων, προκειμένου να δίνεται δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης του συνόλου του περιεχομένου της.

3.δ Παρουσίαση των υφιστάμενων δεδομένων και πληροφοριών και εγγράφων με διαφορετικές μορφές: δημιουργία e-books, νομοθετικά έγγραφα και έγγραφα πρακτικών Ολομέλειας σε μορφή html πέραν της μορφής pdf και word.

3.ε Παροχή κοινοβουλευτικών πληροφοριών σε μορφή ανοικτών δεδομένων (JSON, XML κ.ο.κ.) σε διακριτή ενότητα της διαδικτυακής πύλης.

3.ζ Εμπλουτισμός του περιεχομένου με δεδομένα που να αφορούν: διάδοση αποτελεσμάτων ψηφοφοριών μέσω ανοικτών προτύπων, δημοσίευση Βουλευτικών Τροπολογιών, δημοσίευση Αδιόρθωτων Πρακτικών των συνεδριάσεων των Επιτροπών, επιπλέον στοιχεία της δραστηριότητας βουλευτών: ψήφοι, συμμετοχή σε συνεδριάσεις επιτροπών (παρουσίες – απουσίες) , σε κοινοβουλευτικές αποστολές-ταξίδια, αποσπάσματα από τις εισηγήσεις τους στις επιτροπές και στην ολομέλεια.

Περισσότερα δεδομένα για τα μέσα κοινοβουλευτικού ελέγχου (αρ. πρωτ. μέσου, αναζήτηση βάσει θέματος), σύνθετα κριτήρια αναζήτησης συνθέσεων ολομέλειας, δημοσίευση εκθέσεων ανεξάρτητων αρχών, συστηματική δημοσίευση στοιχείων ειδικών διαδικασιών κοινοβουλευτικού ελέγχου, δυναμική δημοσίευση του οργανογράμματος της Βουλής κ.ο.κ.

Ως προς τη γενική αρχή ανοικτότητας με θέμα:

  1. Διάθεση στο κοινό ιστορικού κοινοβουλευτικού υλικού σε ψηφιακή μορφή

Προτάσεις:

4.α Ψηφιοποίηση με τη χρήση λογισμικού οπτικής αναγνώρισης χαρακτήρων και ανοιχτή διάθεση  του ιστορικού υλικού που αφορά σε Πρακτικά συνεδριάσεων Ολομέλειας αλλά και σε εισηγητικές εκθέσεις των νομοσχεδίων.

  1. Το δικαίωμα στην πρόσβαση σε πληροφορία (Λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόσβαση σε δημόσια πληροφορία αποτελεί κατοχυρωμένο συνταγματικό δικαίωμα, αλλά και ότι η ανοιχτή διάθεση των δημόσιων δεδομένων/πληροφοριών έπειτα από κατάθεση αιτήματος φυσικού/νομικού προσώπου προβλέπετε ρητά από τους νόμους: 2690/1999 (κώδικας διοικητικής διαδικασίας) 4305/14 και Π.Δ. 28/2015):

Προτάσεις:

5.α Το κοινοβούλιο πρέπει να εναρμονιστεί με τις αρχές και την σχετική νομοθεσία που αφορά την ελεύθερη πρόσβαση σε πληροφορία.

5.β Να εισάγει και εφαρμόσει όλες τις απαραίτητες διαδικασίες ούτως ώστε πολίτες και φορείς να έχουν τη δυνατότητα κατάθεσης αιτήματος αλλά και για την άμεση διευθέτηση αυτών.

5.γ Σύσταση αρμόδιου τμήματος πληροφόρησης πολιτών/φορέων σχετικά με το δικαίωμα στην πρόσβαση σε πληροφορία, με υπευθυνο επικοινωνίας για τους πολίτες και ειδική διεύθυνση ηλεκτρονικής επικοινωνίας

5.δ Ο ιστότοπος της Βουλής να περιέχει σε εύκολα προσβάσιμο και εμφανές σημείο ειδικό τμήμα για την κατάθεση ηλεκτρονικών αιτημάτων πρόσβασης σε δημόσια πληροφορία το οποίο να συμπεριλαμβάνει:

-Ηλεκτρονική φόρμα κατάθεσης αιτήματος συνοδευόμενη από συμπληρωμένο υπόδειγμα.

– Τα αιτήματα που κατατίθονται μέσω της φόρμας θα αποστέλλονται αυτομάτως στην αρμόδια υπηρεσία της Βουλής και ο πολίτης/νομικό πρόσωπο θα λαμβάνει σχετική απόδειξη με τον ηλεκτρονικό αριθμό πρωτοκόλλου καθώς και την απάντηση στο προσωπικό του ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.

– Τα αιτήματα που θα κατατίθονται, καθώς και οι απαντήσεις θα είναι προσβάσιμα σε δημόσιο ηλεκτρονικό αρχείο.

-Στατιστική απεικόνιση του συνόλου των αιτημάτων που έχουν κατατεθεί καθώς και των απαντήσεων σε αυτά.

  1. Περισσότερη διαφάνεια με έμφαση στα οικονομικά των κομμάτων, των βουλευτών και των συνεργατών τους.

Προτάσεις:

6.α Τα οικονομικά των κομμάτων θα πρέπει να δημοσιεύονται και να παραμένουν αναρτημένα στον ιστότοπο της Βουλής σε ειδικό αρχείο.

6.β Τα πόθεν έσχες των Βουλευτών θα πρέπει να δημοσιεύονται και να παραμένουν αναρτημένα στον ιστότοπο της Βουλής σε ειδικό αρχείο.

  1. Ρύθμιση δραστηριοτήτων εκπροσώπησης συμφερόντων (lobbying)

Προτάσεις:

7.α Δημιουργία «Μητρώου Διαφάνειας» στα πρότυπα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όπου φορείς, ΜΚΟ, συμβουλευτικές εταιρίες (lobby groups) που συμβουλεύουν ή συναντιούνται με βουλευτές θα πρέπει να εγγράφονται. Το μητρώο (και τα στοιχεία των εγγεγραμμένων φορέων) θα πρέπει να είναι προσβάσιμο στο ευρύ κοινό μέσα από την ιστοσελίδα της Βουλής.

7.β Τήρηση και δημοσίευση στον ιστότοπο της Βουλής πρακτικών συναντήσεων μεταξύ φορέων και βουλευτών καθώς και των εγγράφων που λαμβάνουν οι τελευταίοι κατά τη διάρκεια των συναντήσεων.

  1. Προσαρμογή στις ανάγκες του νόμου 4048/2012 για την καλή νομοθέτηση και τη ρυθμιστική Διοίκηση

Προτάσεις:

8.α. Συνεργασία της Βουλής με τα γραφεία καλής νομοθέτησης που συστήνονται σε κάθε υπουργείο και υποχρεωτική ανάρτηση στον ιστότοπο της Διαύγειας κάθε ομάδας εργασίας που συστήνεται στα υπουργεία με στόχο νομοπαρασκευαστικό, καθώς και πρακτικών αυτής.